فیزیولوژی پوست به مطالعه عملکردهای طبیعی پوست و فرآیندهای حیاتی آن میپردازد. پوست تنها یک پوشش محافظ برای بدن نیست، بلکه عضوی زنده و پویا است که بهطور مداوم در حال بازسازی، محافظت، تنظیم و برقراری ارتباط با محیط اطراف میباشد.
درک صحیح فیزیولوژی پوست به متخصصان پوست و زیبایی کمک میکند تا علل بسیاری از مشکلات پوستی را بهتر شناخته و مناسبترین روش درمانی را انتخاب نمایند.
وظایف اصلی پوست
پوست دارای عملکردهای متعددی است که مهمترین آنها عبارتاند از:
۱- حفاظت
Protection
مهمترین وظیفه پوست محافظت از بدن در برابر عوامل خارجی است.
محافظت در برابر: میکروبها، مواد شیمیایی مضر، اشعه UV، ضربات مکانیکی، آلودگیهای محیطی و از دست رفتن بیش از حد آب بدن.
سد دفاعی پوست مهمترین عامل حفظ سلامت پوست محسوب میشود.
۲- تنظیم دمای بدن
Thermoregulation
پوست نقش مهمی در حفظ دمای طبیعی بدن دارد.
تعریق: در شرایط افزایش دما، غدد عرق فعال شده و تبخیر عرق موجب خنک شدن بدن میشود. گشاد شدن عروق: در هوای گرم، عروق پوستی گشاد میشوند تا گرمای بیشتری از بدن دفع شود. تنگ شدن عروق: در هوای سرد، عروق پوستی منقبض شده و از هدر رفتن گرما جلوگیری میکنند.
۳- دریافت حس
Sensation
پوست یکی از مهمترین اعضای حسی بدن است.
گیرندههای عصبی موجود در پوست قادر به تشخیص: لمس، فشار، درد، گرما، سرما و لرزش هستند.
این گیرندهها اطلاعات را از طریق اعصاب محیطی به مغز منتقل میکنند.
۴- حفظ تعادل آب بدن
یکی از مهمترین وظایف پوست جلوگیری از تبخیر بیش از حد آب بدن است.
لایه شاخی اپیدرم و چربیهای بین سلولی مانند یک سد محافظ عمل کرده و مانع از دست رفتن رطوبت پوست میشوند.
هرگونه آسیب به این سد دفاعی باعث: خشکی پوست، پوستهریزی، حساسیت و التهاب خواهد شد.
۵- تولید ویتامین D
پوست تنها عضوی است که قادر به تولید ویتامین D میباشد.
در اثر تابش اشعه UVB خورشید، مادهای به نام 7-Dehydrocholesterol در پوست به پیشساز ویتامین D تبدیل میشود.
ویتامین D برای: سلامت استخوانها، جذب کلسیم و عملکرد سیستم ایمنی ضروری است.
۶- دفع مواد زائد
بخشی از مواد زائد بدن از طریق غدد عرق دفع میشوند.
این مواد شامل: آب، نمک، اوره و مقادیر اندکی از سموم بدن هستند.
بازسازی پوست (Skin Renewal)
پوست به طور مداوم در حال نوسازی است. سلولهای جدید در لایه بازال اپیدرم ساخته شده و به تدریج به سمت سطح پوست حرکت میکنند.
فرآیند بازسازی
سلولهای جدید تولید میشوند.
به سمت سطح حرکت میکنند.
کراتینه میشوند.
در نهایت از سطح پوست جدا میگردند.
چرخه بازسازی پوست
در افراد جوان: حدود ۲۸ روز در افراد مسن: بین ۴۵ تا ۶۰ روز
این چرخه یکی از مهمترین مبانی علمی لایهبرداری و فیشیال محسوب میشود.
کراتینیزاسیون (Keratinization)
کراتینیزاسیون فرآیندی است که طی آن سلولهای زنده اپیدرم به سلولهای شاخی محافظ تبدیل میشوند.
هسته سلول از بین میرود.
کراتین تولید میشود.
سلول به بخشی از سد محافظ پوست تبدیل میشود.
اختلال در این فرآیند موجب: پوستهریزی، خشکی و ضخیم شدن پوست میشود.
ملانوژنز (Melanogenesis)
ملانوژنز فرآیند تولید ملانین توسط ملانوسیتها است. ملانین رنگ پوست، مو و چشم را تعیین میکند.
انواع اصلی ملانین
یوملانین (Eumelanin) رنگ قهوهای تا سیاه فئوملانین (Pheomelanin) رنگ زرد تا قرمز
عوامل مؤثر بر تولید ملانین
ژنتیک
نور خورشید
هورمونها
التهاب
برخی داروها
افزایش تولید ملانین موجب ایجاد لکهای پوستی و هایپرپیگمانتاسیون میشود.
ترشح سبوم (Sebum Production)
سبوم مادهای چرب است که توسط غدد سباسه تولید میشود.
وظایف سبوم
نرم نگه داشتن پوست
جلوگیری از تبخیر آب
محافظت در برابر میکروبها
حفظ سد دفاعی پوست
اختلالات ترشح سبوم
افزایش ترشح منجر به: پوست چرب، آکنه و منافذ باز میشود.
کاهش ترشح منجر به: خشکی، پوستهریزی و حساسیت پوست خواهد شد.
نکته کلیدی
تعادل در ترشح سبوم برای حفظ سلامت و شادابی پوست ضروری است.
عملکرد سد دفاعی پوست (Skin Barrier)
سد دفاعی پوست از سه جزء اصلی تشکیل شده است:
سلولهای شاخی
Corneocytes
چربیهای بین سلولی
سرامیدها • کلسترول • اسیدهای چرب
فاکتورهای مرطوبکننده طبیعی
NMF
این ساختار از پوست در برابر: میکروبها، مواد شیمیایی و کمآبی محافظت میکند.
میکروبیوم پوست (Skin Microbiome)
بر سطح پوست میلیونها میکروارگانیسم مفید زندگی میکنند. این مجموعه را میکروبیوم پوست مینامند.
وظایف میکروبیوم:
جلوگیری از رشد میکروبهای بیماریزا
حفظ pH طبیعی پوست
حمایت از سیستم ایمنی
استفاده بیش از حد از شویندههای قوی میتواند این تعادل را برهم بزند.
pH پوست
پوست سالم دارای pH اسیدی خفیف است.
محدوده طبیعی: 4.5 تا 5.5
از رشد باکتریهای مضر جلوگیری میکند.
عملکرد سد دفاعی را حفظ میکند.
تعادل میکروبیوم را برقرار میسازد.
پیری پوست (Skin Aging)
پیری پوست حاصل مجموعهای از عوامل داخلی و خارجی است.
عوامل داخلی
ژنتیک
افزایش سن
تغییرات هورمونی
عوامل خارجی
نور خورشید
سیگار
آلودگی هوا
استرس
تغذیه نامناسب
تغییرات فیزیولوژیک در پیری پوست
کاهش کلاژن
کاهش الاستین
کاهش هیالورونیک اسید
کاهش گردش خون
نازک شدن اپیدرم
کاهش ترمیم بافتی
نتیجه این تغییرات شامل: چین و چروک، افتادگی پوست، خشکی و لکهای پوستی خواهد بود.
ارتباط فیزیولوژی پوست با فیشیال و آکوافیشیال
شناخت عملکرد طبیعی پوست به متخصصان زیبایی کمک میکند:
✔ نوع پوست را بهتر تشخیص دهند.
✔ علت مشکلات پوستی را شناسایی کنند.
✔ محصولات مناسب انتخاب نمایند.
✔ پروتکل درمانی صحیح طراحی کنند.
✔ از ایجاد آسیب به سد دفاعی پوست جلوگیری نمایند.
✔ نتایج درمانی مؤثرتری برای مراجعهکنندگان فراهم کنند.
جمعبندی
پوست عضوی زنده و فعال است که علاوه بر نقش محافظتی، در تنظیم دمای بدن، دریافت حس، تولید ویتامین D، حفظ رطوبت، ترمیم بافتها و دفاع ایمنی مشارکت دارد. شناخت فیزیولوژی پوست پایه علمی تمامی درمانهای زیبایی، فیشیال، آکوافیشیال، جوانسازی و مراقبتهای پوستی محسوب میشود و به متخصصان کمک میکند تا درمانهای مؤثرتر و ایمنتری ارائه دهند.
دسترسی سریع 
دیدگاهتان را بنویسید